De productiviteit verhogen met de juiste verlichting

Werkplekverlichting is veel meer dan alleen het verlichten van een werkruimte. De juiste verlichting heeft een grote invloed op de concentratie, prestaties, veiligheid en het welzijn van medewerkers. Met name in de productie, logistiek, werkplaatsen en magazijnen moeten verlichtingsconcepten zowel aan ergonomische als aan wettelijke eisen voldoen. Tegelijkertijd kunnen moderne ledsystemen de energiekosten aanzienlijk verlagen. In deze gids leest u welke factoren belangrijk zijn bij het plannen van een normconforme werkplekverlichting, welke rol de visuele taak speelt en welke verlichtingsoplossingen geschikt zijn voor verschillende toepassingen.

De verlichting op de werkplek dient niet alleen om te kunnen zien. Licht beïnvloedt de mens op allerlei manieren: het regelt het dag-nachtritme, ondersteunt belangrijke lichaamsfuncties en heeft invloed op emoties, welzijn en prestaties. Daarom wordt licht tegenwoordig beschouwd als een belangrijke factor voor de productiviteit op de werkplek.

Bij het plannen van moderne werkplekverlichting moet rekening worden gehouden met deze verbanden. Het doel is niet alleen om voor voldoende helderheid te zorgen, maar ook om de verlichting af te stemmen op de behoeften van de medewerkers en de betreffende werkzaamheden.

Hoe groot de invloed van licht op de werkprestaties kan zijn, blijkt uit het onderzoek 'LightWork – Gebruikersacceptatie en energie-efficiëntie van ledverlichting op de kenniswerkplek' van Fraunhofer IAO.

De zogenaamde visuele taak beschrijft de visuele eisen die aan een activiteit worden gesteld. Deze wordt bepaald door verschillende factoren:

Hoe veeleisender de visuele taak, hoe hoger de hoogte van het verlichtingsniveau moet zijn.

Professionele werkplekverlichting begint met een analyse van de betreffende visuele taak en de benodigde verlichtingssterkte. Aan de uiteenlopende eisen van verschillende werkplekken kan vaak al worden voldaan door middel van werkplekgerichte algemene verlichting met een vaste indeling. Als de opstelling van machines, werkbanken of werkplekken flexibel moet blijven, bieden moderne en modulair uitbreidbare verlichtingssystemen een bijzonder economische oplossing. Ze maken het mogelijk om de verlichting aan te passen aan veranderde werkprocessen en productieprocessen.

Bij veeleisende werkzaamheden is algemene verlichting alleen vaak niet voldoende. Met name bij fijn detailwerk, kwaliteitscontroles of montagewerkzaamheden met kleine onderdelen zijn hogere verlichtingssterktes nodig. In dergelijke gevallen moeten extra lichtbronnen worden ingezet om het gezichtsvermogen gericht te ondersteunen.

Voor een optimale verlichtingsplanning moet vanaf het begin rekening worden gehouden met het beschikbare daglicht. Lampen moeten zoveel mogelijk parallel aan de raampartij worden gemonteerd, zodat de natuurlijke lichtinval op een zinvolle manier wordt aangevuld. De kijkrichting van de medewerkers moet eveneens parallel aan het raam lopen, terwijl werkplekken idealiter in een rechte hoek ten opzichte van het raamoppervlak worden geplaatst. Zijdelings invallend licht is bijzonder belangrijk. Daarom moeten lampen iets verschoven ten opzichte van de werkvlakken worden geïnstalleerd. Hierdoor worden gereedschappen, machines en werkstukken gelijkmatig verlicht en worden storende schaduwen tot een minimum beperkt. Tegelijkertijd moet erop worden gelet dat er geen reflecties ontstaan op glanzende machineoppervlakken, schalen of werkstukken, die het zicht bemoeilijken of de concentratie verstoren.

Moderne led-werkplekverlichting biedt talrijke voordelen. Ze vermindert het energieverbruik, verlaagt op lange termijn de bedrijfskosten en zorgt tegelijkertijd voor een hoge lichtkwaliteit. Spiegelroosters en moderne lichtsturingssystemen maken een nauwkeurige en niet-verblindende verlichting van de werkruimte mogelijk. Dit ontlast de ogen en bevordert een geconcentreerde werkwijze.

Bij de controle van oppervlakken is de lichtinval van bijzonder belang. Extra lampen moeten zo worden geplaatst dat het licht schuin op het werkstuk valt en opzettelijk sterkere schaduwen creëert. Hierdoor worden krassen, oneffenheden of andere oppervlaktefouten zelfs op matte materialen zichtbaar.

Naast productiviteit speelt veiligheid een centrale rol bij de werkplekverlichting. In werkplaatsen, productiehallen of magazijnen komen vaak stof, spanen, vocht, spatwater en chemische dampen voor. Hier moeten lampen met een geschikte beschermingsgraad worden gebruikt. Vooral veiligheidsklasse IP65 wordt vaak toegepast.

Belangrijk: wanneer er lakken, lijmen of oplosmiddelen worden verwerkt, zijn vaak explosieveilige lampen verplicht. Moderne ledlampen bieden bovendien het voordeel dat ze aanzienlijk minder warmte ontwikkelen, waardoor de bedrijfsveiligheid toeneemt