Klein woordenboek van de lichttechniek: de belangrijkste begrippen eenvoudig uitgelegd
Wat betekent led? En wat is candela? Antwoorden op technische verlichtingstermen worden in dit kleine woordenboek kort toegelicht.
De juiste verlichting is een doorslaggevende factor voor veiligheid, productiviteit en energie-efficiëntie in bedrijven. Of het nu gaat om een magazijn, een productiefaciliteit of een kantoorwerkplek – moderne verlichtingsoplossingen moeten aan talrijke eisen voldoen. Maar begrippen als lumen, lux, Candela of kleurtemperatuur spreken niet altijd voor zich. Dit woordenboek over lichttechniek biedt een beknopt overzicht van de belangrijkste vaktermen op het gebied van lichttechniek en helpt u weloverwogen beslissingen te nemen bij de keuze uit lampen en verlichtingssystemen. Bovendien komt u te weten welke voordelen moderne led-technologieën bieden en waar het bij professionele verlichting in de industrie, logistiek en e-commerce om draait.
Wat is led?
Led staat voor 'Light Emitting Diode' (lichtuitstralende diode of kortweg lichtdiode) en verwijst naar een moderne halfgeleidertechnologie voor het opwekken van licht. Leds hebben in veel sectoren klassieke lichtbronnen zoals gloeilampen of tl-buizen vervangen.
Voordelen van moderne led-technologie:
- Hoge energie-efficiëntie
- Lange levensduur tot 100.000 bedrijfsuren
- Weinig onderhoud
- Onmiddellijk volledige lichtopbrengst
- Geringe warmteontwikkeling
- Duurzaam bedrijf door een lager energieverbruik
Met name in magazijnen, distributiecentra en productieruimtes zorgen leds voor aanzienlijke besparingen op de energiekosten en dragen ze tegelijkertijd bij aan de verbetering van de arbeidsomstandigheden.
Cob-led en smd-led: de verschillen
Bij led-armaturen en -lampen worden voornamelijk smd-leds (Surface Mounted Device) en cob-leds (Chip on Board) gebruikt. Bij smd-leds worden de leds als afzonderlijke componenten op een printplaat gemonteerd. Bij cob-leds worden meerdere led-chips rechtstreeks op een printplaat bevestigd.
Cob-led
Cob staat voor 'Chip on Board'. Bij deze technologie wordt de halfgeleiderchip rechtstreeks op een printplaat gemonteerd. Deze technologie wordt vaak gebruikt om een betere warmteafvoer en een hoge lichtopbrengst te bereiken. Hierdoor kunnen cob-leds een hoger rendement behalen dan smd-leds.
Smd-led
Smd staat voor 'Surface Mounted Device' ('oppervlaktegemonteerd onderdeel'). Deze componenten worden rechtstreeks op het oppervlak van een printplaat gesoldeerd. In tegenstelling tot traditionele componenten vindt de montage plaats zonder dat er gaten in de printplaat hoeven te worden geboord. Smd-leds behoren tot de meest gebruikte ledcomponenten in armaturen en lampen.
Wanneer is welke technologie geschikt?
Cod-leds zijn bijzonder geschikt voor toepassingen die een hoge lichtopbrengst en een gelijkmatige verlichting vereisen. Smd-leds bieden daarentegen meer flexibiliteit wat betreft lichtverdeling en ontwerp.
Woordenboek verlichtingstechniek
Verlichtingssterkte
De verlichtingssterkte beschrijft de hoeveelheid lichtstroom die op een bepaald oppervlak valt. Deze wordt in lux (lx) gemeten. De lichtsterkte is het quotiënt van lichtstroom en oppervlak. Als er bijvoorbeeld een lichtstroom van 1.000 lumen gelijkmatig op een oppervlak van 5 m2 valt, zorgt dit voor een lichtsterkte van 200 lux.
Verblinding (UGR)
Indicator voor het beoordelen van de psychologische verblinding veroorzaakt door binnenverlichtingssystemen. Een lagere waarde duidt op minder verblinding (schaal meestal 10–30).
Candela
De candela (cd) is de eenheid van lichtsterkte. Deze eenheid geeft aan hoe intens het licht in een bepaalde richting wordt uitgestraald. Vooral bij schijnwerpers, signaallampen of puntlichtbronnen speelt de candela-waarde een belangrijke rol.
Diffusiefilter
Een diffusiefilter verspreidt het licht van een lichtbron en vermindert verblinding. Diffusiefilters worden vaak gebruikt in werkplaatslampen, led-panelen en kantoorverlichting, omdat ze zorgen voor een aangenamer licht en een gelijkmatige verlichting. Hierdoor wordt de belasting van de ogen verminderd en het kijkcomfort verbeterd
Kleurtemperatuur (Kelvin)
De kleurtemperatuur geeft de lichtkleur van een lichtbron aan. Deze wordt uitgedrukt in kelvin. In magazijnen, productieruimtes en logistieke omgevingen worden vaak neutraalwitte tot daglichtwitte lichtkleuren gebruikt, omdat deze de concentratie bevorderen en details beter zichtbaar maken.
Warmwit < 2.700 K
Neutraal wit 2.700 – 6.500 K
Daglichtwit/koudwit > 6.500 K
Kleurweergave (Ra/CRI)
Karakteristieke waarde voor de kwaliteit van kleurherkenning onder kunstlicht. Hogere waarden maken betrouwbare herkenning van kleuren, contrasten en oppervlakken mogelijk.
> 90 = zeer goede waarde
> 80 = goede waarde
< 80 = minder goede waarde
Knippervrijheid
Kwaliteitskenmerk voor gelijkmatig licht zonder zichtbare schommelingen in helderheid. Flikkervrij licht verhoogt het visuele comfort en voorkomt storende effecten tijdens beweging.
Lichtrendement
Hoe hoger het lichtrendement van een lamp is, des te zuiniger kan de verlichting tot stand gebracht worden. Het lichtrendement wordt berekend aan de hand van de afgegeven lichtstroom en het opgenomen elektrische vermogen.
Voorbeeld
Gloeilamp 10 – 15 lm/W
Tl-buis 60 – 100 lm/W
Moderne led 120 – 200 lm/W
Lichtsterkte
De lichtsterkte geeft aan hoe sterk het licht in een bepaalde richting wordt uitgestraald. Terwijl lumen de totale hoeveelheid licht beschrijft, heeft de lichtsterkte betrekking op de verdeling van het licht binnen een bepaalde ruimtelijke hoek. De eenheid van de lichtsterkte is de candela (cd).
> 10.000 cd: Zeer intens, sterk gebundeld (bijv. schijnwerpers)
1.000 – 10.000 cd: Zeer helder, duidelijk gericht (bijv. spots voor accenten)
100 – 1.000 cd: geschikt voor dagelijks gebruik (bijv. plafondspots, werkplek)
10 – 100 cd: zwak, diffuus (bijv. decoratie- en oriëntatieverlichting)
Lumen
Lumen (lm) is de eenheid van de lichtstroom. De lichtstroom geeft de totale hoeveelheid zichtbaar licht weer die een lichtbron uitstraalt. Bij de aankoop van professionele verlichting is de lumenwaarde vaak een betere maatstaf dan het wattage.
Voorbeeld
- Kleine bureaulamp: 400 – 800 lm
- Led-hallamp: 10.000 – 30.000 lm
- Krachtige spot: meer dan 50.000 lm
Lux
Lux (lx) geeft de verlichtingssterkte op een oppervlak weer. Eén lux komt overeen met één lumen per vierkante meter. Lumen (lm) geeft de totale lichtopbrengst van een lichtbron weer, terwijl lux (lx) aangeeft hoeveel licht er op een bepaald oppervlak valt. Voor de lichtplanning in een bedrijf is daarom meestal de lux-waarde doorslaggevend.
Beschermingsklassen/beschermingsgraad (IP)
Bescherming tegen stof en vocht. Het eerste cijfer (0 – 6) staat voor bescherming tegen vaste vreemde voorwerpen, het tweede (0 – 9) voor bescherming tegen water. Hoe hoger het cijfer, hoe beter de bescherming.
Ontdek onze krachtige ledlampen voor professionele werkomgevingen.
Verlichtingstechniek in opslag, logistiek en productie
Moderne verlichting doet tegenwoordig veel meer dan alleen maar ruimte verlichten.
Het draagt bij aan:
- Verbetering van de veiligheid op het werk
- Verbeterde productiviteit
- Lagere energiekosten
- Duurzaamheidsdoelstellingen
- Ergonomische arbeidsomstandigheden
Met name industriële verlichting op basis van leds biedt bedrijven de mogelijkheid om de bedrijfskosten op lange termijn te verlagen en tegelijkertijd de kwaliteit van de werkplekken te verbeteren.
Vind de juiste industriële verlichting voor magazijnen, productieruimtes en expeditieruimtes.
Neem contact met me op!
Nieuwe hal. Modulaire systeemkantoren. Intelligente ruimteverdelers. Of op maat gemaakte oplossingen voor het magazijn? Monteren, plannen, installeren. Een fabriek binnen de fabriek. Een bureautafel als kunstzinnige schaarhefwagen. Of glimlachende kamers. Welke taak u ook voor ons heeft, onze projectexperts zorgen er wel voor.
Matthias Bahngruber, projectmanager
FAQ
Wat is het verschil tussen lumen en lux?
Lumen geeft de totale lichtopbrengst van een lichtbron aan. Lux geeft aan hoeveel licht er daadwerkelijk op een bepaald oppervlak valt. Voor het plannen van werkplekken is met name de lux-waarde relevant.
Welke kleurtemperatuur is geschikt voor werkplekken?
Voor de meeste werkplekken wordt neutraal wit licht tussen 4.000 en 5.000 Kelvin aanbevolen. Dit bevordert de concentratie en zorgt voor een natuurlijke kleurwaarneming.
Wat betekent candela?
De candela is de eenheid van lichtsterkte. Deze eenheid geeft de intensiteit van het licht in een bepaalde richting aan en wordt vaak gebruikt bij schijnwerpers of signaallampen.
Wanneer moeten cob-leds worden gebruikt?
Cob-leds zijn bijzonder geschikt voor toepassingen die een hoge lichtopbrengst en een homogene verlichting vereisen, bijvoorbeeld in hallen, productieruimtes of bij krachtige schijnwerpers.
Welke beschermingsklasse moeten industriële lampen hebben?
De juiste beschermingsklasse hangt af van de betreffende omgeving. In industriële omgevingen wordt vaak beschermingsklasse I of II toegepast om aan de veiligheidseisen te voldoen.
Dit kan ook interessant voor u zijn
De juiste verlichting vinden: het handboek ’Basiskennis over werkplekverlichting’ licht alles toe.